"Porno daha çox maraq dairəmizdədir, çünki içində həzz var” .....                     Kollec məzunları niyə iş tapa bilmir? .....                     "Bizim millət özündən başqa hamını çox sevir, özünü əzir" .....                     Ərdoğan Suriya planı ilə Yaxın Şərqi dizayn edir: .....                     “Tullantı və sui-istifadə USAID-də dərinləşir” .....                     "Sərhəddə xarici "qüvvə"lər yığan Ermənistan, .....                     Famil Xəlilova hökm oxunub .....                     İranda etnik gərginliklər: "Traktor" klubu Azərbaycan türkləri üçün platforma kimi .....                     Fransa Parisdəki RUS EVİ-nin fəaliyyətini dondurmağa çalışır .....                     Rayon rəhbəri Sarov kənd tam orta məktəbində mövcud şəraitlə tanış olub .....                     Şəmşad Ağa barəsində həbs qətimkan tədbiri seçildi .....                     AB İrəvanda ofis axtarır .....                     Bələdiyyə sədri eyni torpağı 3 nəfərə satdı... .....                     İlyas İsmayılovun səhhəti ilə bağlı .....                     Niyazi Mehdi xəstəxanadan evə buraxılıb .....                     Panama kanalının rəhbərliyi ABŞ gəmilərinin pulsuz keçidinə razı deyil .....                     "Əfv sərəncamı prezidentin konstitusiya səlahiyyətidir, .....                     İcra başçısı Vətən Müharibəsi əlili Təhmuraz Muradovu ziyarət edib .....                     Moskva rəsmi qaydada Azərbaycandan üzr istəməlidir .....                     Sahil Babayev maliyyə naziri təyin edilib .....                     Onlar ÖZBAŞINA QALMIŞDILAR... .....                     Gürcüstan ABŞ-dən “nümunə” götürəcək .....                     Ədəbiyyatşünas İradə Musayeva vəfat edib .....                     Artan qiymət, azalan keyfiyyət: kərə yağını ucuzlaşdırmaq olar, amma... .....                     Ruslar 2024-cü ildə rekord miqdarda qızıl alıblar .....                     Azər Əliyev DOST-dakı vəzifəsindən ayrılıb .....                     Dilqəm Məhərrəmovun havadan asılı qalan lisenziyası... .....                     Azərbaycanda bu məhsullar .....                     Bir qrup Azərbaycan QHT-si Ermənistanın sanksiyalardan yayınmasına dair ABŞ-ın vitse-prezidentinə .....                     BELƏ DƏ OLURMUŞ: Zibilxana müdirliyindən baş pediatrlığa... .....                     Şahnaz Bəylərqızı barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib .....                     Moskvanın inadkarlığı və ya “bu, güclülük yox, cılızlıqdır” .....                     Ermənistanın silahlanması sülhə ən böyük əngəldir .....                     "Bir az xəstələnmişəm, nasazam deyə..." .....                     Xarici təşkilat Azərbaycandan niyə qovuldu? .....                     “Neft ucuzlaşmağa davam etsə...” .....                     Vazeh Əsgərovun işdən çıxardığı alim: .....                     Kamran Yusifova yüksək vəzifə verildi .....                     Şəmşad Ağa və Şahnaz Bəylərqızı ilə bağlı məhkəməyə təqdimat daxil olub .....                     “SOCAR Petroleum” benzin əvəzinə suyun satılması iddiasına aydınlıq gətirib .....                 

O “əjdaha”dan indi Ukraynda da var… - AKTUAL
Tarix: 20-10-2023, 06:35 | Çap et
O “əjdaha”dan indi Ukraynda da var…
Volodimir Zelenski Ukrayna hərbçilərinin uzaqvuran ATACMS raketlərindən istifadə etdiyini təsdiqləyib. Kiyev keçən ilin yayından bu raketlərin verilməsini Vaşinqtondan xahiş edirdi. BBC bu silah haqqında məlum olanlar və onların cəbhədə vəziyyətə təsir perspektivi barədə yazır.

“Bu gün Birləşmiş Ştatlara xüsusi təşəkkür düşür. Bizim prezident Baydenlə sözləşmələrimizə əməl olunur. Çox dəqiq əməl olunur – “atakams”lar özlərini göstərdilər”, – Ukrayna prezidenti videomüraciətində deyir.

Ondan əvvəl Ukrayna Xüsusi əməliyyat qüvvələri Rusiya qoşunlarının müvəqqəti işğal olunmuş Berdyansk və Luqanskdakı aerodromlarına zərbələr endirdiyini xəbər verirdi. İddia olunur ki, zərbələr nəticəsində müxtəlif modifikasiyalı 9 helikopter, xüsusi texnika, HHM start qurğusu, sursat anbarı məhv edilib, eləcə də uçuş zolağı zədələnib.

Rusiya tərəfi itkilər barədə heç nə demir, amma rus hərbi teleqram kanalları böyük itkilərdən yazır və gecə zərbəsini Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan bəri “ən ciddilərdən biri” adlandırırlar.

“Wall Street Journal” yazır ki, bu zərbə üçün Ukrayna ilk dəfə Amerika istehsalı olan MGM-140 ATACMS əməliyyat-taktiki raketlərindən istifadə edib. Bu raketlər növündən asılı olaraq 165 km, ya da 300 km uzaqlığa malikdirlər.

WSJ-in istinad etdiyi məlumatlı mənbələr deyirlər ki, az sayda raketlər son günlər məxfi şəkildə Ukraynaya göndərilib. Məhz nə qədər – məlum deyil.

Raketin “qısa” versiyası?

Rusiya teleqram kanallarında peyda olan şəkillərdə guya Berdyansk aerodromuna zərbə yerindən tapılmış raket qalıqları və partlamayan subsursatlar əks olunur. Həmin şəkillərin həqiqiliyini təsdiqləmək hələ mümkün olmayıb.

Subsursatlar kasetli sursatın – raketin, bombanın və ya mərminin – partlaması nəticəsində səpələnən xırda bombalara deyilir. Onlar zədələnmə sahəsini böyüdürlər.

Şəkillərin birində görünən kiçik obyekt kaset başlıqlı ATACMS raketlərində istifadə olunan M74 subsursatına bənzəyir.

Başqa bir şəkildə raketin markalanmış hissəsi görünür, ona əsasən söyləmək olar ki, MGM-140 ATACMS-ın ən erkən seriyasına (M39) aiddir və 1996-cı ilin oktyabrında istehsal olunub. Əgər şəkil həqiqidirsə, bu raketin uzaqlığı 165 km-dir, amma daha güclü döyüş başlığına malikdir.

Raketlərin sonrakı modellərinin uzaqlığı 300 km-ə qədərdir, amma döyüş başlıqları daha zəifdir.

Pentaqonun saytında deyilir ki, Müdafiə nazirliyi raketlərin erkən versiyasını modernləşdirmək proqramını hazırlayıb, nəticədə onların da uzaqlığı 300 km-ə çatır. Amma nə qədər M39 modernləşdirildiyi məlum deyil.

Müxtəlif ATACMS

Ukrayna ATACMS raketlərini hələ 2022-ci ildə almaq istəyirdi, amma ABŞ USQ-nin həmin raketlərlə Rusiya ərazisinə zərbə endirəcəyindən və buna görə Vaşinqton-Moskva münasibətlərinin gərginləşəcəyindən ehtiyat edirdi.

Bunun əvəzində Ukraynaya 90 km məsafədə hədəfləri vurmağa qadir olan GMLRS raketlərilə M142 HIMARS və M270 MLRS yaylım atəş sistemləri verildi. Bu start qurğuları ATACMS raketlərini də buraxa bilər.

MGM-140 raketləri ya qəlpə-fuqas, ya da kasetli döyüş hissəsi ilə təchiz olunur. Hər ikisi açıq məkanda zəif müdafiə olunan hədəfləri – aerodromda təyyarə və helikopterləri, artilleriya mövqelərini, HHM batareyalarını, anbarları və canlı qüvvə yığnağını – vurmaq üçün yararlıdır.

MGM-140 raketlərinin erkən versiyası iki variantda buraxılırdı – MGM-140A və ya M39 cəmi 165 km uça bilir, amma döyüş hissəsinin 950 subsursatı var. Daha uzaqvuran MGM-140B və ya M39A1 isə 300 km uça bilir, amma cəmi 300 subsursat daşıyır.

Sonrakı illər ABŞ daha güclü, amma çox da uzaqvuran olmayan raketlərdən imtina etdi və MGM-140-ın inkişafı dəqiqliyi yaxşılaşdırmaq istiqamətində getdi.

USQ-nin indiyə qədər istifadə etdiyi silahlarla müqayisədə MGM-140 bir sıra üstünlüklərə malikdir.

İlk növbədə, uzaqlıq. MGM-140A-da uzaqlıq 300 yox, 165 km-dir, amma bu hər iki tərəfin indiyə qədər istifadə etdiyi “Toçka U” taktiki raketlərindən çoxdur. 90 km uzaqlıqdakı hədəfləri vuran GMLRS raketləri ilə müqayisədə ATACMS-ın radiusu daha böyükdür.

İkincisi, döyüş hissəsinin qüvvəsi. Raketin erkən versiyasının döyüş hissəsi daha ağırdır, deməli hədəfi daha effektli vura bilər.

Nisbətən az dəqiqliyini passivinə saymaq olar. Raketin ən erkən versiyası inersiyal naviqasiya sistemi ilə təchiz olunub, o da radius üzrə hədəfdən 250 metr yayına bilər.

Amma döyüş hissəsinin gücü və bu raketin adətən yönəldildiyi hədəflər nəzərə alınarsa, belə az dəqiqlik böyük problem olmamalıdır.

Əvəzində inersiyal naviqasiya sistemi radioelektron mübarizə (REM) sistemlərinin təsirinə daha dayanıqlıdır. REM adətən ya raketin idarə olunduğu radiosiqnala, ya da naviqasiya peykinin siqnalına təsir göstərir. İnersiyal sistem radioəlaqədən istifadə etmir və ona təsir göstərmək daha çətindir.

ATACMS nəyi dəyişə bilər?

Ukrayna 2022-ci ildə ABŞ-dan yüksək dəqiqlikli GMLRS raketlərinə malik HİMARS sistemini aldıqda, onları müəyyən taktika çərçivəsində istifadə etməyə başladı. USQ raketlərlə hərbi anbarları vurur, bununla da cəbhədəki hissələrin – əsasən də artilleriya hissələrinin – təchizatını pozurdu.

Bu, logistikanı xeyli çətinləşdirdi, çünki ruslar təchizat sistemini başqa cür qurmalı oldular: cəbhə xəttindən uzaqda çoxlu sayda kiçik anbarlar yaratdılar. Bu da yük maşınlarının, personalın sayını artırmağı tələb edirdi.

USQ buna az sayda start qurğuları ilə nail oldu.

Bu kampaniyanın uğurlu alınmasının əsas amili – zərbələrin ardıcıllığı və konkret məqsədə köklənmək idi.

Buna görə də Ukraynanın müharibənin gedişini dəyişəcək möcüzə-silah əldə etdiyini söyləmək olmaz. Aviasiya obyektlərinə bir-iki zərbə vəziyyəti dəyişə bilməz. Buna yalnız müəyyən vahid təyinatla əlaqəli hədəflərə ardıcıl zərbələr endirməklə nail olmaq mümkündür.

ATACMS-ın xarakteristikası yaxşı möhkəmləndirilmiş hədəfləri vurmağa çətin ki, uyğun gəlsin. Hətta Ukrayna raketin daha uzaq versiyasını əldə etsə və onunla Krım körpüsünü vursa belə, qəlpə-fuqas, ya da kasetli döyüş hissəsi iri beton konstruksiyalara qarşı effektli olmayacaq.

Bu səbəbdən də USQ belə raketlərlə, ehtimal ki, açıq məkandakı böyük, amma pis qorunan hədəfləri vurmağa çalışacaq. Məsələn, HHM və ya artilleriya mövqeləri, anbarlar və ola bilər, Rusiya ordusunun canlı qüvvəsini.

Rusiya ballistik raketlərlə mübarizə aparmağa qadir HHM komplekslərinə malikdir, məsələn, S-400. Amma onlar indiyə qədər belə raketlərlə üzləşməyiblər və ola bilər, yeni təhlükəni nəzərə alaraq müdafiəni başqa cür təşkil etməli olacaqlar.

Ukraynanın nə qədər raket alacağı məlum deyil.

Kombinasiyalı zərbələr

ATACMS-dan əlavə Ukrayna yaxın zamanlarda başqa döyüş sursatı almağı planlaşdırır – atəş uzaqlığı 150 km-ə qədər olan Ground-Launched Small Diameter Bomb (GLSDB) aviabombaları.

Onlar yerdən buraxılmaq üçün modifikasiya edilmiş yüksək dəqiqlikli GBU-39 aviabombalarıdır. Ukraynalıların artıq malik olduqları M270 MLRS və M142 HIMARS start qurğuları üçün hazırlanıblar. Bu qurğular həm də ATACMS raketləri buraxa bilər.

GLSDB bombaları ATACMS-dan fərqlənir. Birincisi, onların döyüş hissəsi möhkəmləndirilmiş hədəfləri vurmaq üçündür (bomba 1 metrə qədər dəmir-betonu keçə bilir). Onlar hədəfə yönəlmək üçün peyk naviqasiyasından istifadə edirlər.

Bundan əlavə, nisbətən ucuz silahdır. GLSDB artıq mövcud olan və ehtiyatı nisbətən çox iki döyüş sursatı əsasında istehsal olunur.

Ukraynanın artıq istifadə etdiyi digər vasitələr – Storm Shadow (SCALP) qanadlı raketləri və ya AGM-88 HARM radiolokasiya əleyhinə aviaraketlər nəzərə alınsa, USQ kombinasiyalı zərbələr endirə bilər, bu zaman bir silahın xüsusiyyəti digərindən fərqlənəcək. Belə zərbələri dəf etmək çətin olacaq.

Rusiya Ukraynanı qanadlı raketlər və dronlarla atəşə tutmaqla kombinasiyalı zərbələrdən istifadə edir. Qanadlı və ballistik raketlərin istifadə olunduğu zərbələri dəf etmək daha çətindir.

Hazırladı: Yadigar Sadıqlı
Pressklub.az









 
Sorğu

Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
Yox
Bu yolda Rusiyanın ağzı ovulacaq

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
"Porno daha çox maraq dairəmizdədir, çünki içində həzz var” – Seksoloqla MÜSAHİBƏ
Bu gün, 17:29
Kollec məzunları niyə iş tapa bilmir? - AKTUAL
Bu gün, 17:25
"Bizim millət özündən başqa hamını çox sevir, özünü əzir" - MALƏSƏF...
Bu gün, 17:21
Ərdoğan Suriya planı ilə Yaxın Şərqi dizayn edir: - Türkiyə üç nəhəng dövləti məğlub duruma salıb
Bu gün, 17:08
“Tullantı və sui-istifadə USAID-də dərinləşir” - ŞƏRH
Bu gün, 17:06
"Sərhəddə xarici "qüvvə"lər yığan Ermənistan, sülh manipulyasiyası apararkən silahlanmağa davam edir"
Bu gün, 17:02
Famil Xəlilova hökm oxunub - 3 il şərti VƏ...
Bu gün, 17:00
İranda etnik gərginliklər: "Traktor" klubu Azərbaycan türkləri üçün platforma kimi - İran və onun hədləri üzərindəki təsirlər
Bu gün, 16:57
Fransa Parisdəki RUS EVİ-nin fəaliyyətini dondurmağa çalışır - Rusiya səfiri
Bu gün, 16:51
Rayon rəhbəri Sarov kənd tam orta məktəbində mövcud şəraitlə tanış olub - FOTO
Bu gün, 16:47
Şəmşad Ağa barəsində həbs qətimkan tədbiri seçildi - 2 ay 1 gün
Bu gün, 16:42
AB İrəvanda ofis axtarır - KİV
Bu gün, 16:41
Bələdiyyə sədri eyni torpağı 3 nəfərə satdı... - məhkəmə zərəçəkənlərin iddiasını təmin etdi, amma...
Bu gün, 16:35
İlyas İsmayılovun səhhəti ilə bağlı SON XƏBƏR
Bu gün, 16:29
Niyazi Mehdi xəstəxanadan evə buraxılıb - AÇIQLAMA
Bu gün, 16:26
Panama kanalının rəhbərliyi ABŞ gəmilərinin pulsuz keçidinə razı deyil - EFE
Bu gün, 16:15
"Əfv sərəncamı prezidentin konstitusiya səlahiyyətidir, bu il verilməsi ilə bağlı şərh vermək çətindir"
Bu gün, 16:12
İcra başçısı Vətən Müharibəsi əlili Təhmuraz Muradovu ziyarət edib - FOTO
Bu gün, 16:04
Moskva rəsmi qaydada Azərbaycandan üzr istəməlidir - Başqa cür ola da bilməz...
Bu gün, 16:01
Sahil Babayev maliyyə naziri təyin edilib - SƏRƏNCAM
Bu gün, 15:58
Onlar ÖZBAŞINA QALMIŞDILAR... - SİYAHI
Bu gün, 15:56
Gürcüstan ABŞ-dən “nümunə” götürəcək - KİV
Bu gün, 15:52
Ədəbiyyatşünas İradə Musayeva vəfat edib
Bu gün, 15:49
Artan qiymət, azalan keyfiyyət: kərə yağını ucuzlaşdırmaq olar, amma... - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 15:47
Ruslar 2024-cü ildə rekord miqdarda qızıl alıblar
Bu gün, 15:42
Azər Əliyev DOST-dakı vəzifəsindən ayrılıb - DOSYE
Bu gün, 15:39
Dilqəm Məhərrəmovun havadan asılı qalan lisenziyası... - NƏ OLACAQ?
Bu gün, 15:31
Azərbaycanda bu məhsullar BAHALAŞDI
Bu gün, 15:23
Bir qrup Azərbaycan QHT-si Ermənistanın sanksiyalardan yayınmasına dair ABŞ-ın vitse-prezidentinə Açıq Məktub yazıb
Bu gün, 15:20
BELƏ DƏ OLURMUŞ: Zibilxana müdirliyindən baş pediatrlığa... – Naxçıvansayağı yüksəlişin unikal sirri
Bu gün, 15:16
Şahnaz Bəylərqızı barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib
Bu gün, 15:06
Moskvanın inadkarlığı və ya “bu, güclülük yox, cılızlıqdır” - AKTUAL
Bu gün, 14:02
Ermənistanın silahlanması sülhə ən böyük əngəldir - ŞƏRH
Bu gün, 14:00
"Bir az xəstələnmişəm, nasazam deyə..."
Bu gün, 13:58
Xarici təşkilat Azərbaycandan niyə qovuldu? - Bahəddin Həzi yazır...
Bu gün, 13:17
“Neft ucuzlaşmağa davam etsə...” - Devalvasiya proqnozu
Bu gün, 13:15
Vazeh Əsgərovun işdən çıxardığı alim: - “Əminəm ki, ADNSU yeni rektorla...”
Bu gün, 13:14
Kamran Yusifova yüksək vəzifə verildi - ƏMR
Bu gün, 13:12
Şəmşad Ağa və Şahnaz Bəylərqızı ilə bağlı məhkəməyə təqdimat daxil olub - Hər iki təqdimata...
Bu gün, 13:10
“SOCAR Petroleum” benzin əvəzinə suyun satılması iddiasına aydınlıq gətirib - "...heç bir rəsmi şikayət daxil olmayıb"
Bu gün, 13:07
BU NƏDİ BELƏ: “AzİnTelecom” 1 ildə keçirdiyi tenderin 60 faizini iki şirkətə verib - DETALLAR
Bu gün, 13:04
ABŞ CAR-ı “çox pis əməllərdə” günahlandırıb
Bu gün, 13:00
Şəmkirin Dəllər qəsəbəsində DƏLİSOV TENDERBAZLIQ... - İLGİNC FAKTLAR...
Bu gün, 12:55
Rusiya məsuliyyətdən yayınır, Azərbaycan israr edir - BELƏ DAVAM EDƏRSƏ...
Bu gün, 12:53
Azərbaycan Ukraynanın yanındadır... - ÖZ GÜCÜ VƏ ÖZ SƏMİMİYYƏTİYLƏ...
Bu gün, 12:43
Samir Bayramlı xəstəxanalıq oldu - FOTO
Bu gün, 12:40
Putin "Roskosmos"a yeni baş direktor təyin edib
Bu gün, 12:38
Sabah qar yağacaq, yolların buz bağlama ehtimalı var - belə deyirlər...
Bu gün, 12:37
Rəsmi Bakı “Rossotrudniçestvo”nun Azərbaycanda fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə Rusiyaya bildiriş göndərib - DETALLAR
Bu gün, 12:34
Azərbaycanlı məşhur "Cafe City"dən sifariş verdiyi salatdan ZƏHƏRLƏNDİ - "Mədəm ağrıyır... ürəyim bulanır..."
Bu gün, 12:33
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - 055-560-77-49, 077-271-11-33 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru